DigiD in buitenlandse handen? Zorgen over digitale onafhankelijkheid nemen toe

De geplande overname van IT-bedrijf Solvinity, dat verantwoordelijk is voor het beheer van DigiD, heeft in Den Haag tot grote onrust geleid. DigiD is voor miljoenen Nederlanders de sleutel tot online overheidsdiensten. Juist daarom roept het mogelijke buitenlandse eigenaarschap vragen op over veiligheid, privacy en digitale zelfstandigheid.

Tijdens een technische briefing voor de Tweede Kamer werd duidelijk dat de overname van Solvinity door het Amerikaanse technologiebedrijf Kyndryl grote gevolgen kan hebben. Ambtenaren en experts waarschuwden dat meerdere overheidsdiensten hierdoor geraakt worden. Ook bevestigden zij dat Solvinity na de overname onder Amerikaanse wetgeving kan vallen, wat in bepaalde gevallen kan leiden tot toegangseisen vanuit de Verenigde Staten.

De landsadvocaat heeft inmiddels vastgesteld dat dit juridische risico’s met zich meebrengt. Daarmee staat niet alleen een bedrijfsovername ter discussie, maar ook de vraag wie uiteindelijk zeggenschap heeft over essentiële digitale infrastructuur.

Onderzoek en toezicht
Of de overname doorgaat, is nog niet beslist. Het Bureau Toetsing Investeringen onderzoekt of de nationale veiligheid in gevaar komt. Ook de Autoriteit Consument en Markt kijkt mee, al gaat het hier niet om concurrentie, maar om publieke belangen.

Verschillende Kamerleden hopen dat Solvinity in Nederlandse of Europese handen blijft. Zij vrezen dat Nederland anders te afhankelijk wordt van buitenlandse technologiebedrijven.

Geen eenvoudige oplossing
Tijdens de briefing werd duidelijk dat er geen snelle uitweg bestaat. Het contract tussen de overheid en Solvinity loopt tot 2028. Vervroegde beëindiging is juridisch en praktisch ingewikkeld. Bovendien kan het overzetten van systemen juist nieuwe kwetsbaarheden opleveren.

De overheid werkt wel aan een nieuwe aanbesteding, om te voorkomen dat het contract automatisch wordt verlengd. Tegelijkertijd lopen er intensieve gesprekken met Solvinity en Kyndryl over aanvullende veiligheidsmaatregelen. Volgens betrokkenen is daarover al grotendeels overeenstemming bereikt, maar de meest gevoelige onderdelen worden achter gesloten deuren besproken.

Nationale veiligheid als kernpunt
Meerdere politieke partijen benadrukken dat DigiD meer is dan een technisch systeem. Het bevat toegang tot belastinggegevens, zorginformatie, uitkeringen en gemeentelijke diensten. VVD-Kamerlid Silvio Erkens sprak van een publieke voorziening “waar vrijwel alles van Nederlanders aan gekoppeld is”.

De discussie past in een bredere verandering in denken. Waar Amerikaanse techbedrijven lange tijd als betrouwbare partners werden gezien, groeit nu de zorg over geopolitieke afhankelijkheid. De macht van grote technologiebedrijven en buitenlandse wetgeving wordt steeds vaker als risico gezien.

Brede afhankelijkheid van buitenlandse cloud
De situatie rond DigiD staat niet op zichzelf. Ook andere overheidsinstanties maken steeds meer gebruik van Amerikaanse cloudplatforms. De Belastingdienst, het UWV en mogelijk ook de Sociale Verzekeringsbank slaan grote hoeveelheden persoonsgegevens op bij bedrijven als Microsoft.

Experts waarschuwen dat dit leidt tot structurele afhankelijkheid. In tijden van politieke spanningen kan dat problemen opleveren. Kamerleden van verschillende partijen pleiten daarom voor meer Europese en nationale alternatieven.

Wat betekent dit voor HCC-leden?
Voor HCC-leden onderstreept deze discussie het belang van digitale bewustwording en zelfstandigheid. Vrijwel iedereen gebruikt DigiD voor belastingzaken, zorg, pensioen en gemeentelijke diensten. De veiligheid van dit systeem raakt dus direct het dagelijks leven.

Dit dossier laat zien dat digitale infrastructuur geen abstract onderwerp is, maar een fundamenteel onderdeel van onze samenleving. Wie eigenaar is van systemen en data, heeft invloed op privacy, betrouwbaarheid en continuïteit.

Voor HCC-leden betekent dit onder meer:
* Wees alert op hoe en waar jouw gegevens worden verwerkt
* Maak gebruik van sterke beveiliging, zoals tweestapsverificatie
* Houd ontwikkelingen rond privacy en digitale autonomie in de gaten
* Ondersteun initiatieven die inzetten op Europese en open technologie

HCC volgt deze ontwikkelingen nauwgezet en blijft leden informeren over digitale veiligheid, onafhankelijkheid en verantwoord gebruik van technologie. In een steeds digitalere wereld wordt die kennis alleen maar belangrijker.